مقاله

آیین نوروز، از جمله‌ی کهن‌ترین جشن‌های به‌جامانده از دوران باستان در تمدن ما به ‌شمار می‌رود که نه‌تنها در افغانستان، ایران و تاجیکستان، بل‌ در سایر ممالک جهان از جمله، آسیای مرکزی، قفقاز، عراق، ترکیه، کشورهای حوزه‌ی جنوب خلیج فارس، پاکستان، بالکان و شبه‌قاره، مورد تکریم و تجلیل قرار می‌گیرد .

نوروز به ما می‌گوید که زندگی (حتی پس از سردترین و طولانی‌ترین زمستان‌ها)، توان دوباره‌برخاستن دارد؛ اما این پیام امیدبخش در جهان امروز، با نگرانی عمیقی هم‌راه شده است. در زمانی که تغییرات اقلیمی، آلوده‌گی هوا و آب، نابودی جنگل‌ها، فرسایش خاک و انقراض گونه‌های زنده، آینده‌ی زیست‌پذیر زمین را تهدید می‌کند، این پرسش جدی پیش می‌آید که آیا این تجدید حیات، می‌تواند همیشه‌گی باشد؟ آیا طبیعت، تاب آن را دارد که هر سال (بدون وقفه)، بار سنگین مصرف‌گرایی و بی‌توجهی انسان را بر دوش بکشد؟

نوروز به ‌عنوان یکی از کهن‌ترین آیین‌های فرهنگی حوزه‌ی تمدنی افغانستان، ایران و آسیای مرکزی، نه ‌تنها یک پدیده‌ی اجتماعی و فرهنگی، بل‌که موضوعی واجد اهمیت حقوقی در چارچوب حقوق فرهنگی و هویت قانون اساسی دولت‌هاست.

در تقویم قاطع و طبیعی آفتابی، آغاز بهار و لحظه‌ی اعتدال، زمانی است که زمین از خواب زمستانی برمی‌خیزد و طبیعت باری دیگر زایش خود را آغاز می‌کند. انسان کهن که زنده‌گی‌اش به گردش فصل‌ها وابسته بود، این دگرگونی بزرگ طبیعت را (نه فقط یک تغییر اقلیمی، بلکه) آغاز نظمی تازه در جهان می‌دانست. از همین‌رو، نوروز پیش از آن‌که به آیین خاصی تعلق داشته باشد، به خودِ طبیعت تعلق دارد؛ به زمین، به خورشید و به امیدی که هر سال در آغاز بهار در دل انسان زنده می‌شود.

در تاروپود افغانستان، مردسالاری چنان عمیق ریشه دوانده است که زنان (با وجود تلاش و پشت‌ِکار فراوان) چندان رد پایی در تاریخ آن کشور ندارند. زندگی اجتماعی در افغانستان به گونه‌ای طراحی شده است که مردان در موقف تصمیم‌گیری‌ها، برنامه‌‌ریزی‌ها و گرامی‌داشت روزهای خاص و جشن‌های فرهنگی قرار دارند و زنان در نقش‌هایی که توسط مردان تعیین می‌شود، حضوری حاشیه‌ای و چه ‌بسا ناپیدا دارند. اکنون که چند سال از تسلیم‌دهی افغانستان به طالبان و محروم‌شدن زنان از بسیاری حقوق اجتماعی‌شان می‌گذرد، مردسالاری، خود به نیروی برای جلوگیری از برگزاری آیین‌های فرهنگی بدل شده است.

پوهاند محمد بشیر دودیال – لیکوال او د پوهنتون استاد د مقالې پي ډي اېف بڼه له دې لینک څخه ترلاسه کړئ سریزه پاچا امان الله واک ته رسیدو سره…

یکی از نقدهای بسیار جدی بر کارنامه شاه امان‌الله خان، روایتِ «اصلاحات پیش از وقت» است؛ از همین‌رو، اغلب مورخان گفته‌اند که اصلاحات او در زمانی نامناسب و هنگامی‌که هنوز بسترهای اجتماعی لازم برای توسعه و مدرن‌سازی افغانستان فراهم نبود، اجرا شد.

نویسنده: شفیق‌الله شفیق، پژوهش‌گر دولت سازی تاریخ حکومت‌های اجیر و پیرامونی‌شدن افغانستان را بسیاری از نویسندگان محصول دوران امیر دوست‌محمد خان (۱۸۲۶–۱۸۶۳م) و سپس حاکمیت امیر یعقوب خان در معاهده…

بلعمی که به نام ابوعلی محمد بن محمد بلعمی شناخته می‌شود، یکی از وزرای خردمند و دانشمند در دوران سلسله سامانیان پارسی‌تبار بود.

کاخ بلند؛ فرهنگ‌نامه‎ی سیاست و تاریخ – بخش سیزدهم نویسنده: کیان‌پور بلخی امیر نصر بن احمد سامانی، زادهٔ حدود سال ۲۹۵ هجری قمری و درگذشته در سال ۳۳۱ هجری قمری…